چگونه با فرزند نوجوانتان رابطه ای دوستانه برقرار کنید

دوستی با فرزند نوجوان

پیمان عنبری

 

 

نوجوان

نوجوانی یکی از مهمترین مراحل زندگی‌ است. کسی در این موضوع شکی ندارد و این امر از گذشته تا به بدون تغییر بوده است. اما در گذشته نوجوانی را دوران آشوب و بحران می نامیدند که امروز این اعتقاد، وجود ندارد بلکه امروزه معتقدیم با برنامه‌ریزی درست و ارتباط خوب با نوجوان، این دوران می‌تواند به بهترین مرحله زندگی مبدل شود.

اجازه دهید پیش از آنکه وارد بحث دوستی والدین با نوجوان شویم دو مشخصه از نوجوانی را مرور کنیم:

  • نخست آنکه در سیر طبیعی رشد اجتماعی، انسان از یک کودک کاملاً وابسته به یک فرد مستقل در جوانی مبدل می‌شود و در این سیر از مراحل مختلف زیر می گذرد و در هر مرحله افراد مهم زندگی تغییر می‌کنند. افراد مهم زندگی کسانی هستند که در انسان تاثیر می‌گذارند.
    • تولد تا دو سالگی: تنها فرد مهم زندگی مادر است که تمام نیازهای جسمی و عاطفی کودک را تامین می‌کند.
    • از 2 سالگی تا ورود به دبستان: در این مرحله دایره افراد مهم زندگی گسترش یافته و خانواده هسته‌ای (پدر، مادر، خواهران و برادران بزرگتر) را در برمی‌گیرد.
    • سالهای ابتدای دبستان تا 11 الی 12 سالگی: دایره افراد مهم باز هم گسترش می‌یابد و علاوه بر خانواده، معلم و کادر آموزشی را نیز شامل می‌شود.
    • دوران نوجوانی: دایره افراد مهم گسترده‌تر شده و دوستان را نیز دربرمی‌گیرد. تفاوت این دوره با مراحل پیشین این است که این بار تاثیرات نوجوان با افراد مهم متقابل می‌شود و این تاثیر متقابل مهمترین عامل در استقلال فکری نوجوان است.
  • همانطور که در مقاله‌ای اشاره کردیم، مهمترین تکلیف دوران نوجوانی، کسب هویت است. نوجوان ارزشهایی که در دوره‌های گذشته از افراد مهم زندگی خود کسب کرده، بررسی می‌کند و اگر موافق منطق ذهنی خودش بود، آنها را می‌پذیرد و در غیر این‌صورت با آنها به روشهای مختلف مخالفت می‌کند.

با مقدمات گفته شده، اکنون می خواهیم 8 قاعده برای دوست شدن با فرزند نوجوان بیان کنیم:

  1. مطالعه بیشتر درباره دوره نوجوانی: هرچه بیشتر درباره نوجوانی بدانیم، بهتر می توانیم با فرزند خود ارتباط برقرار نماییم.
  2. تحکیم رابطه با فعالیتهای مشترک: آنچه انسانها را به هم پیوند داده و وابسته هم می‌کند، داشتن علایق و فعالیتهای مشترک است. این فعالیتها می‌تواند خرید کردن، باغبانی، ورزش کردن، فیلم دیدن، نقاشی کشیدن بصورت دونفره یا خانوادگی باشد.
  3. انتظارات فرزند نوجوانتان را بشناسید: نوجوان انتظار دارد والدین با او تبادل نظر داشته باشند. بدترین چیز برای او شنیدن پند و اندرز و نصیحت است. امیر یک نوجوان 13 ساله می‌گوید: " من می‌خواهم پدرو مادرم مرا به عنوان یک فرد صاحب نظر بپذیرند. نه اینکه من را مجبور کنند، هرچه آنها می گویند، انجام دهم". برگزاری جلسات خانوادگی و شرکت دادن نوجوان در آن نیز می‌تواند به این انتظار پاسخ دهد.
  4. ایجاد فضای شاد و مفرح در خانه: پژوهشهای متعدد نشان می‌دهند هیچ عاملی به اندازه ایجاد فضای مفرح در خانواده، نمی‌تواند باعث شود نوجوان از خانواده تاثیر بگیرد.
  5. ایجاد الگوی درست برای نوجوان: اگر پدر و مادر می‌خواهند نوجوان از آنها حرف شنوی داشته باشد، قدم اول اینست که حرف و عمل خودشان یکی باشد. ما به عنوان والدین نمی‌توانیم از او انتظار صداقت، اخلاق‌مداری، نظم و ... داشته باشیم ولی خودمان به این مسایل پایبند نباشیم. در عوض اگر ما الگوی درستی برای فرزندانمان باشیم، آنها به وجود ما افتخار می کنند. نوجوانان والدینی می‌خواهند که به آنها افتخار کنند.
  6. به فرزندان خود ماهیگیری را آموزش دهید: نوجوان اکنون به سنی رسیده است که می تواند مسایل را تحلیل کند. بنابراین به جای حل کردن مساله باید به او روش حل مساله را بیاموزیم. بهترین شیوه برای آموزش حل مساله این است که از نوجوان پرسشهای خوب بپرسیم و نتیجه‌گیری را به خود او واگذار کنیم.
  7. با آموزش، نوجوان را تجهیز نمایید: منتظر نباشید که فرزند نوجوانتان درباره مسایل حساس و پرخطری مانند بلوغ، ارتباط با جنس مخالف، مصرف مواد مخدر و .. سر صحبت را باز کند و با شما مشورت نماید. بلکه به دنبال راههایی باشید تا پیش از آنکه او با این مسایل برخورد کند، درباره آنها صحبت کرده و نوجوان تجزیه و تحلیل و نتیجه‌گیری خود نموده باشد. در واقع پیش از اتفاق افتادن در دنیای واقعی، بهتر است او این مسایل را یکبار در ذهن خود شبیه‌سازی نموده باشد.
  8. برای دوست شدن با نوجوان باید جذابیت داشته باشید: برای آنکه نوجوان از صحبت با شما لذت ببرد، باید با شما مسایل مشترک داشته باشد. بنابراین شما باید به دنیای نوجوان قدم بگذارید. به روز باشید و تکنولوژی‌های نوین را بشناسید و در شبکه‌های اجتماعی فعال شوید. فیلمهای روز را ببینید، چهره‌های ورزشی و هنری را بشناسید. تیمها و نتایج ورزشی را دنبال کنید و در یک کلام مانند نوجوان باحال باشید.

 

 

نویسنده:پیمان عنبری

کارشناس ارشد روانشناسی