انواع رفتارهای بازتابی در کودک

بازتاب چيست ؟ 

بازتاب در روز هاى اوليه زندگى نوزاد تا ٦ ماهگى رفلكس هايى را شامل ميشوند كه از سلامت نوزاد در هر بازه زمانى مشخص گواهى ميدهند . بر اساس تعريفى تخصصى تر بازتاب ؛ پاسخى فطرى و خودكار به نوع خاصى از تحريك است . بازتاب ها واضح ترين الگوهاى رفتار سازمان يافته نوزاد هستند . 

با آگاهى از انواع بازتاب ها والدين و مراقبين نوزاد به راحتى ميتوانند نياز وى را درك و به درستى پاسخ دهند .

 

از انواع بازتاب ها چند مورد مثال ميزنيم  ؛

 

بازتاب گونه (rooting) ؛ گونه ى خود را نزديك به گوشه دهان نوزاد نوازش كنيد. در پاسخ سر نوزاد به سمت منبع تحريك برمى گردد. تا ٣ ماهگى بصورت بازتاب ميباشد از ٣ ماهگى به بعد چرخش سر نوزاد بصورت ارادى ميباشد . وظيفه و اين بازتاب اين است كه به بچه كمك ميكند نوك پستان را پيدا كند .

 

بازتاب مكيدن (sucking) ؛ انگشت خود را در رهان نوزاد قرار دهيد . وى انگشت وا بصورت موزونى مى مكد . كه وظيفه اين بازتاب امكان فراهم آوردن تغذيه است . بازتاب مكيدن تا ٤ ماهگيست و بعد از آن نوزاد بصورت ارادى مكيدن را انجام ميدهد . 

 

بازتاب مورو(Moro) ؛ نوزاد را بصورت افقى به پشت نگه داريد و اجازه دهيد سر وى اندكى بيفتد ، يا در مقابل سطحى كه بچه ها نگه داشته صداى ناگهان بلندى ايجاد كنيد . در پاسخ به اين بازتاب بچه با خم كردن پشت ، باز كردن پاها ، بيرون بردن دست ها ، و بعد برگرداندن دست ها به طرف بدن حركت (( در آغوش كشيدن )) را انجام ميدهد كه تا ٦ ماهگى اين بازتاب و پاسخ ادامه دارد . وظيفه ى اين بازتاب در گذشته ى تكاملى انسان، شايد به بچه كمك مى كرده تا به مادر آويزان شود . 

 

تونيك گردنى(Tonic neck) ؛ درحالى كه بچه بيدار به پشت دراز كشيده است سر اورا به يك طرف بچرخانيد . نوزاد همان بازويى كه سر به سمت آن چرخيده را امتداد ميدهد و بازوى ديگر را خم ميكند . وظيفه ى اين بازتاب به اين منظور است تا شايد كودك را براى دسترسى پيدا كردن ارادى آماده كند كه تا ٤ ماهگى ادامه ميابد . 

 

بازتاب بابينسكى(Babinski) ؛ كف پاى نوزاد را به سمت پاشنه نوازش كنيد . اول پاها به سمت داخل خم ميشوند در اين حين انگشتان از هم باز شده و به بيرون خم مى شوند . از ٨ تا ١٢ ماهگى اين بازتاب صورت ميگيرد . 

بازتاب ها فقط محدود به همين چند نوع نيستند و انواع ديگر هم دارند و علاوه بر اين زمان اين بازتاب ها بصورت تقريبى مى باشند و صد درصد مطلق نيستند .

 

نویسنده:نگین صالحی کارشناس روانشناسی

برگرفته از کتاب روانشناسی رشد لورابرک